Nowoczesna infrastruktura drogowaandhellip; dla zwierząt

Sieć dróg szybkiego ruchu w Polsce liczy już ponad 5100 km. Inwestując w jej rozwój, skracamy czas podróży, podnosimy komfort jazdy i zwiększamy bezpieczeństwo użytkowników. Jednocześnie dbamy o przyrodę i środowisko naturalne poprzez budowę 210 przepustów dla płazów i przejść dla małych zwierząt, oraz 76 przejść dolnych i 20 górnych dla średnich i dużych zwierząt na udostępnionych do ruchu odcinkach dróg w ubiegłym roku. Od 1995 do 2024 roku na sieci dróg krajowych zarządzanych przez GDDKiA oraz na odcinkach koncesjonariuszy zbudowano 5624 przejścia dla zwierząt. Większość z nich to przepusty i przejścia dla płazów i małych zwierząt (4187 szt.), natomiast pozostałe to przejścia dla dużych i średnich zwierząt: dolne (1202 szt.) i górne (226 szt.). Przejścia górne to duże obiekty inżynierskie nad autostradami lub drogami ekspresowymi, tak zaprojektowane, aby umożliwić zwierzętom bezpieczne przejście nad lub pod drogą o szybkim ruchu. Wyznaczanie lokalizacji przejść na podstawie kompleksowej analizy środowiska Przy planowaniu nowych autostrad i dróg ekspresowych, decyzje dotyczące lokalizacji przejść dla zwierząt opierają się na gruntownej analizie środowiska i inwentaryzacji przyrodniczej. Raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko precyzuje również działania ochronne i naprawcze, które mają być podjęte. Dzięki całorocznym obserwacjom aktywności zwierząt i ich szlakom migracyjnym możliwe jest dokładne określenie najlepszych miejsc na budowę przejść, zapewniając minimalizację negatywnego wpływu inwestycji na środowisko naturalne. Aby uzyskać kompletną bazę danych, informacje są pozyskiwane od Lasów Państwowych, kół łowieckich oraz regionalnych dyrekcji ochrony środowiska. Specjaliści ds. ochrony przyrody wykorzystują te dane do identyfikacji miejsc, w których planowane drogi przecinają szlaki migracji zwierząt. W tych obszarach konieczne jest zbudowanie przejść dla zwierząt. W trakcie procesu wydawania decyzji środowiskowej przeprowadzane są konsultacje społeczne, w których udział biorą również organizacje przyrodnicze i ekologiczne. Decyzja dotycząca wyboru dolnego (pod drogą) lub górnego (nad drogą) przejścia dla zwierząt zależy głównie od ukształtowania terenu oraz przebiegu drogi. Dodatkowo, obserwacje dotyczące gatunków zwierząt i szlaków migracyjnych są brane pod uwagę, aby zapewnić odpowiedni dostęp dla zwierząt różnych wielkości. Zwierzęta często podróżują wzdłuż rzek, dlatego mosty nad nimi są wydłużane, aby ułatwić im migrację wzdłuż cieków wodnych. W obszarach leśnych, polach i równinach, budujemy górne przejścia dla zwierząt, co zwiększa koszt budowy trasy w porównaniu do wariantu bez tych obiektów inżynierskich. W celu ochrony środowiska podczas projektowania infrastruktury drogowej, współpraca między Generalną Dyrekcją Ochrony Środowiska a organizacjami ekologicznymi jest kluczowa. Organizacje te przeprowadzają monitoring społeczny procedur wydawania decyzji dotyczących nowo projektowanych i budowanych dróg, analizując i oceniając poprawność prowadzenia konsultacji społecznych oraz merytoryczną jakość raportów o oddziaływaniu na środowisko. Wnioski i uwagi zgłaszane przez te organizacje mają istotny wpływ na podejmowane decyzje. Ochrona środowiska może wiązać się z dodatkowymi kosztami, zwłaszcza jeśli chodzi o budowę dróg szybkiego ruchu. Przykładowo, koszt przejść dla zwierząt stanowi ponad 6,5 proc. łącznych kosztów budowy, a średni koszt górnego przejścia dla zwierząt wynosi ok. 11 mln zł. Analiza danych wskazuje, że średni łączny koszt realizacji urządzeń ochrony środowiska, takich jak przejścia dla zwierząt, ogrodzenia drogowe i ekranów przeciwhałasowych, to ok. 11 proc. łącznych kosztów budowy dróg szybkiego ruchu. To ważne informacje dla planujących inwestycje drogowe, które uwzględniają ochronę środowiska. Wiele obiektów ma zróżnicowane koszty, zależne od ich rozmiarów. Na przykład, dwa lata temu GDDKiA ukończyła budowę odcinka drogi ekspresowej S5 na północ od Bydgoszczy, gdzie powstało górne przejście dla zwierząt o długości 120 m i szerokości 50 m. Natomiast na trasie S19, pomiędzy Janowem Lubelskim i Niskiem, zbudowano górne przejście dla zwierząt o długości 117 m i szerokości 55 m, które przecina dwie jezdnie drogi ekspresowej, drogi techniczne i drogę wojewódzką w okolicy Zdziar (woj. podkarpackie). Blisko natury Aby zapewnić zwierzętom bezpieczne przejście przez drogę, GDDKiA projektuje przejścia tak, aby zwierzęta mogły stopniowo się do nich przyzwyczaić. Szerokość przejść stopniowo się zwiększa, co umożliwia naturalne połączenie ich z otaczającym ekosystemem. Dodatkowo, budowane są ekrany przeciwolśnieniowe o wysokości około 3 m, które pomagają zwierzętom bezpiecznie przekroczyć drogę. Przejście dla zwierząt zostało zaprojektowane z myślą o naturalnym otoczeniu, z trawą, roślinami motylkowymi, drzewami i krzewami. Dodatkowo, ułożono karpy drzew i głazy, aby stanowiły barierę dla ludzi i zachęcały zwierzęta do skorzystania z przejścia. Całość ma na celu stworzenie warunków sprzyjających dla zwierząt i ułatwienie im bezpiecznego przemieszczania się. Śledzenie efektywności Podobnie jak kierowcy potrzebują czasu, aby przyzwyczaić się do nowych tras, tak i zwierzęta potrzebują czasu, aby zaakceptować nową infrastrukturę. Chociaż kierowcy szybko dostosowują się do nowych dróg, zwierzęta potrzebują więcej czasu, dlatego monitorowanie wykorzystania przejść dla zwierząt jest konieczne. GDDKiA regularnie sprawdza, jakie zwierzęta i w jakiej liczbie korzystają z danych przejść. GDDKiA najczęściej wykorzystuje fotopułapki oraz sprawdza tropy, aby zbierać dane na temat wykorzystania przejść. Te informacje są wykorzystywane do podejmowania dodatkowych działań, jak na przykład zagospodarowanie przejścia oraz ocenę skuteczności rozwiązań na przyszłość. Dane z monitoringów wskazują, że większość przejść jest intensywnie wykorzystywana, zwłaszcza im dłużej od daty oddania trasy do ruchu. Zdjęcia i filmy zamieszczane w mediach społecznościowych pokazują ten trend. Jeden z najbardziej efektywnych przykładów działań GDDKiA można zobaczyć na zdjęciach z początku października z województwa warmińsko-mazurskiego. Fotopułapka zainstalowana na górnym przejściu dla zwierząt nad drogą ekspresową S61, pomiędzy węzłami Kalinowo i Raczki, uchwyciła obraz dorosłego rysia (Lynx lynx). To rzadkie i skryte zwierzę, trudne do zauważenia, a tym bardziej do uchwycenia przez kamerę. Dzikie zwierzęta mogą swobodnie przemieszczać się po większości dróg publicznych w Polsce Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zarządza siecią dróg krajowych o łącznej długości ok. 18 tys. km, z których większość nie jest ogrodzona, co sprawia, że kierowcy mogą spotkać dzikie zwierzęta. Ogrodzone są jedynie odcinki autostrad i dróg ekspresowych, a montowane ogrodzenia mają na celu zminimalizowanie możliwości pojawienia się zwierzyny na drogach szybkiego ruchu. Niestety, nie ma możliwości wygrodzenia wjazdu na drogę przez węzły drogowe, co nadal stanowi ryzyko dla kierowców. Oprócz zabezpieczenia dróg, ogrodzenia pełnią również rolę w naprowadzaniu zwierząt na specjalnie przygotowane dla nich przejścia. Zwierzęta, podobnie jak ludzie, uczą się korzystać z nowych dróg i przejść. Dlatego też, podróżując drogami o szybkim ruchu, należy pamiętać o możliwości spotkania dzikich zwierząt lub psów w okolicach węzłów. Ponieważ same wjazdy na takie drogi nie mogą być ogrodzone, w razie wystąpienia takiej sytuacji, GDDKiA prosi o kontakt

Więcej

MI: Prawie 1,5 mld złotych na modernizację 150 wagonów w zakładzie Remtrak w Opocznie (komunikat)

Ministerstwo Infrastruktury ogłosiło, że 15 listopada br. PKP Intercity oraz zakłady Remtrak w Opocznie podpisały umowy na modernizację 150 wagonów o wartości prawie 1,5 mld zł. Dariusz Klimczak, minister infrastruktury, wyraził swoje zadowolenie z ostatnich danych dotyczących popularności polskiej kolei. PKP Intercity przewiózł już w tym roku 68 mln pasażerów, a prognozy na koniec roku mówią nawet o 80 mln przewiezionych osób. Minister podkreślił, że osiągnięcie tak dobrych wyników było możliwe dzięki realizacji kontraktu z Remtrakiem. Po modernizacji, 133 wagony zostaną przekształcone w nowoczesne wagony bezprzedziałowe pierwszej i drugiej klasy, podczas gdy kolejne 17 zostanie przekształconych w wielofunkcyjne wagony Combo. W skład Combo wchodzić będą przedziały dla rodzin z dziećmi, osób z niepełnosprawnościami, konduktora, miejsce na rowery oraz automaty z przekąskami. Wszystkie wagony zostaną wyposażone w nowe, klimatyzowane wnętrza z wygodnymi fotelami, a także zostaną wymienione niemal wszystkie elementy, takie jak okna, drzwi, toalety. Pasażerowie będą mieli dostęp do gniazdek do ładowania laptopów i telefonów, a także do bezprzewodowego internetu. Wnętrze pojazdów zostanie wyposażone w system informujący o kolejnych stacjach, a bezpieczeństwo zapewni system przeciwpożarowy i monitoring. Wykonawca będzie odpowiedzialny za przeprowadzanie przeglądów i napraw rewizyjnych do czasu kolejnej modernizacji zgodnie z zamówieniem. Remtrak Opoczno – umowy o wartości prawie 3 miliardów złotych PKP Intercity do tej pory podpisało umowy z Remtrakiem na kwotę blisko 1,5 miliarda złotych. Dzięki nowym umowom wartość kontraktów wzrośnie do 3 miliardów złotych. Przekazane środki to nie tylko znak zaufania do wykonawcy, ale także wsparcie dla rozwoju zakładów w Opocznie, które dysponują wykwalifikowaną kadrą oraz odpowiednimi zasobami technologicznymi. PKP Intercity ma zakontraktowane ponad 2 500 wagonów do remontu i modernizacji, co pozwala stale podnosić poziom i komfort podróżowania pasażerów. Umowy między PKP Intercity a zakładami w Opocznie obejmują remont i modernizację 2 517 wagonów, które systematycznie są przekazywane do eksploatacji, co przyczynia się do poprawy warunków podróżowania. Zamówienia PKP Intercity wspierają polskie fabryki PKP Intercity obecnie realizuje umowy taborowe o wartości 16,5 miliardów złotych, które wspierają polski przemysł. Zamówienia te są realizowane przez lokalne przedsiębiorstwa, takie jak Fabryka Pojazdów H. Cegielski w Poznaniu, fabryka Pesa w Bydgoszczy, Pesa Mińsk Mazowiecki i PKP Intercity Remtrak. Obejmują one budowę nowoczesnych lokomotyw, wagonów i pociągów hybrydowych. Niedawno przewoźnik otrzymał także ponad 2 mld zł dofinansowania UE na lokomotywy i wagony, które będą realizowane wyłącznie w polskich fabrykach taboru. Informujemy, że treść komunikatów publikowanych w serwisie PAP jest dostarczana przez nadawcę i nie jest poddawana żadnym zmianom przez PAP SA. Nadawca ponosi odpowiedzialność za treść komunikatu zgodnie z postanowieniami ustawy prawo prasowe, z zastrzeżeniem art. 42 ust. 2. (PAP) Informacja dystrybuowana przez: pap-mediaroom.pl

Więcej

Wyjątkowe bombki choinkowe – jak przystroić drzewko świąteczne?

Choinka jest bez wątpienia jednym z ważniejszych i bardziej charakterystycznych symboli Świąt Bożego Narodzenia. Naturalnie więc dokładamy wszelkich starań, aby przystroić ją w perfekcyjny sposób, dzięki czemu Gwiazdka przyniesie nam i naszym bliskim jeszcze więcej radości. Co jednak istotne, do osiągnięcia tego celu niezbędne są jakościowe ozdoby świąteczne, a przede wszystkim piękne bombki choinkowe. Jak je znaleźć? Sprawdź już teraz! Niezależnie czy wieczerzy wigilijnej towarzyszy żywe drzewko, czy sztuczna choinka, ich przystrojenie to jeden z ważniejszych momentów grudnia, jednocześnie dających olbrzymią radość. W tradycji tej uczestniczą całe rodziny, w tym również najmłodsi, rozentuzjazmowani jej członkowie. A końcowy efekt będzie tym piękniejszy, bliższy ideału, im elegantsze i magiczne dekoracje świąteczne wybierzemy. Bo nie powinny to być zwykłe, proste wyroby, ale bombki wykonane z zaangażowanie i zawierające w sobie ducha Świąt… Szklane bombki choinkowe – elegancja w każdym calu Ubranie choinki na Boże Narodzenie jest zadaniem trudniejszym niż może się to początkowo wydawać. Zwłaszcza kiedy zależy nam na stworzeniu doskonałej kompozycji, zgrywającej się z ogólnym stylem zastosowanym w aranżacji salonu, musimy zwrócić uwagę na wiele istotnych szczegółów. Każda bombka choinkowa spełnia określoną rolę, nierzadko nawiązując do rodzinnych tradycji i opowieści (np. kiedy są to ozdoby retro). Jednak nie oznacza to, że drzewko należy ubierać od linijki, a najmniejszy niepasujący do niego element nie może opuścić kartonu z ozdobami. Nic z tych rzeczy! Choinka powinna wpasowywać się w dom, jego historię i po prostu – dawać radość całej rodzinie. Bezsprzecznie pomogą w tym ozdoby choinkowe wykonane w stylu retro. Są to bombki szklane, ręcznie zdobione, o fantastycznych kształtach i odmiennych kolorach – rodem z tych, które gościły na drzewkach świątecznych naszych babć i dziadków. Ozdoby choinkowe w zróżnicowanych stylach Co naturalne i całkowicie zrozumiałe, każdy człowiek jest inny, posiada indywidualne preferencje i gusta, co przekłada się również na wygląd bożonarodzeniowego drzewka. Dzięki renomowanym producentom dekoracji świątecznych, bez najmniejszych problemów przygotujemy choinkę zarówno w stylu tradycyjnym, jak i nowoczesnym. Całość sprowadza się przede wszystkim do kolorystyki. Bombki na choinkę Bydgoszcz w retro designie przybierają barwy ściśle związane z czerwienią, złotem, ale też srebrem i zielenią. Samoczynnie stwarza to ciepły i przyjemny klimat, zwłaszcza kiedy bombki wykonane są ze szkła (cudownie odbijają światło, nasilając miganie lampek choinkowych). Z kolei będąc zwolennikami nowoczesnych rozwiązań, doskonałym wyborem okażą się ozdoby w kolorach: błękitnym, jasnym fiolecie, różowym czy miętowym. Są one bardziej stonowane od klasycznych bombek, czyli też spokojniejsze i relaksujące. Plastikowe bombki świąteczne i ich zalety O ile bombki choinkowe wykonane ze szkła posiadają niepodważalne walory estetyczne, w tym szczyptę magii, są jednocześnie narażone na uszkodzenia czy nawet nieodwracalne zniszczenie. Świetnie zdają sobie z tego sprawę wszyscy rodzice małych dzieci, ale też właściciele wszędobylskich pupili, jak koty czy psy. Niestety, niejednokrotnie jest to sytuacja nie do rozwiązania, jeśli nie chcemy co sezon wyposażać się w nowy zestaw szklanych ozdób. Alternatywą dla nich są ozdoby choinkowe wyprodukowane z tworzywa sztucznego. Co ważne, w dalszym ciągu mogą przybierać cudowne, oryginalne kształty oraz posiadać nietuzinkowe upiększenia (także wykonane ręcznie). Pozostają przy tym odporne na stłuczenia, nawet po incydentalnym upadku całego drzewka… Oczywiście kluczem do uzyskania tego typu dekoracji świątecznych jest kierowanie się ku najlepszym producentom oraz sprzedawcom. Jedynie oni zapewnią nam dostęp do pięknych ozdób, które wprowadzą świąteczny czas na jeszcze wyższy poziom. Ręcznie zdobione bombki na choinkę Wyposażając się w bombki choinkowe ozdabiane ręcznie, otrzymujemy pewność, że w ramach jednej kolekcji nie trafią się dwa identyczne wyroby. To cudowny efekt nadający jeszcze większego charakteru i duszy pojedynczym ozdobom produkowanym nie przez maszynę, a żywego człowieka. Dotyczy to zarówno klasycznych bombek okrągłych, ale też tych o oryginalnych kształtach, jak np. sople, gwiazdory, renifery, cukrowe laski czy domki z piernika. Dekoracje te są szczegółowe, bogate w detale i zróżnicowane kolory. Bez wątpienia szybko staną się naszymi ulubionymi, po które sięgać będziemy każdego roku przez wiele długich lat, a nawet pokoleń. Święta Bożego Narodzenia to piękny czas. Spędzamy je w gronie najbliższych, ciesząc się wzajemnym towarzystwem i tak potrzebnym odpoczynkiem, oderwaniem się od codziennych problemów i pędu życia. Dzięki nietuzinkowym dekoracjom świątecznym staną się jeszcze bardziej wyjątkowe, generujące ciepłe wspomnienia na całe życie.

Więcej

PKP Intercity otrzyma z KPO ponad 2 mld zł dofinansowania na zakup i modernizację taboru

Ponad 2 mld złotych wsparcia zostanie przekazane PKP Intercity z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, co stanowi 94% wszystkich wydatków, jakie przewoźnik przeznaczy na zakup 56 lokomotyw zeroemisyjnych i modernizację 248 wagonów pasażerskich. Wszystkie umowy będą realizowane w polskich zakładach. 30 października br. Janusz Malinowski, prezes PKP Intercity, oraz Joanna Lech, dyrektor Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT), podpisali umowę dotyczącą bezzwrotnego wsparcia spółki PKP Intercity w wysokości 2 mld 162 mln zł w obecności ministra infrastruktury Dariusza Klimczaka. Pieniądze te pochodzą z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), a maksymalna kwota wydatków, które zostaną dofinansowane, to 2 mld 297 mln zł. Poziom wsparcia ze środków UE wynosi zatem ponad 94 proc. wydatków kwalifikowalnych. Środki finansowe zostaną przeznaczone na siedem aktualnie realizowanych projektów, w tym na zakup nowoczesnych, ekologicznych lokomotyw oraz modernizację różnych typów wagonów. Dwa projekty dotyczące zakupu 56 lokomotyw mają wartość ponad 1 mld zł, natomiast inwestycje związane z modernizacją wagonów wynoszą 1,2 mld zł. Aby otrzymać unijny grant, wszystkie projekty muszą być zrealizowane do połowy 2026 roku, a termin zakończenia projektu ustalono na 30 czerwca przyszłego roku. „Ta umowa jest dla nas bardzo ważna, pozwala na finansowanie ogromnych inwestycji. Obecnie PKP Intercity ma ulokowane w polskim przemyśle kontrakty o wartości ponad 15 miliardów złotych. Dzisiejsza umowa pozwala nam realizować te kontrakty i przygotować kolejne. Te pieniądze popłyną do polskich producentów, a pasażerowie otrzymają bardzo wysokiej jakości tabor, dzięki czemu będą mogli podróżować komfortowo” – powiedział prezes Malinowski. Nowe kontrakty na modernizację wagonów i zakup lokomotyw będą wykonywane tylko w pięciu polskich fabrykach taboru: Fabryce Pojazdów H. Cegielski w Poznaniu, Pesie w Bydgoszczy, Pesa Mińsk Mazowiecki i PKP Intercity Remtrak (modernizacja wagonów) oraz Newag z Nowego Sącza (lokomotywy elektryczne). Według prezesa Janusza Malinowskiego, PKP Intercity ma zamiar przewieźć w tym roku niemal 80 mln pasażerów, a do 2030 roku już 110 mln pasażerów. Minister Dariusz Klimczak podkreślił, że umowa ta jest niezwykle ważna dla PKP Intercity. „Dzięki temu dofinansowaniu będziemy mogli zrealizować nasze plany dotyczące rozszerzenia sieci połączeń kolejowych, modernizacji taboru kolejowego, ale przede wszystkim wyjścia naprzeciw oczekiwaniom wszystkich tych, którzy chcą podróżować polską koleją” – powiedział minister. Wagony i lokomotywy sfinansowane z KPO będą używane do obsługi tras w całej Polsce na kolejowych liniach międzywojewódzkich, zgodnie z umową zawartą z Ministerstwem Infrastruktury na świadczenie usług publicznych. Połączenia będą obejmować duże aglomeracje, takie jak Warszawa, Kraków, Wrocław, Białystok, Gdańsk, Poznań, a także mniejsze miasta, takie jak Piła, Hajnówka, Lubartów, Sieradz, Krotoszyn, Kalisz, Lubliniec, Zakopane i Piotrków Trybunalski. „Chciałbym podkreślić, że kolej w Polsce jest dofinansowana ze środków unijnych od ponad 20 lat. I skutki tego dofinansowania widać na każdym kroku: modernizowane i nowo wybudowane dworce i perony, linie kolejowe, nowoczesny tabor. Widać to też w cyklicznych wzrostach liczby pasażerów korzystających z kolei” – powiedziała Joanna Lech, dyrektor CUPT. Po zakończeniu tej inwestycji PKP Intercity wykorzystała ponad 5,2 mld zł środków unijnych na inwestycje o wartości ponad 11 mld zł od początku istnienia spółki. W ramach tych inwestycji dokonano modernizacji i zakupu 846 wagonów, 96 lokomotyw elektrycznych, 60 elektrycznych zestawów trakcyjnych, w tym 20 składów Pendolino, oraz zakupu i modernizacji 43 lokomotyw spalinowych. PKP Intercity jest głównym operatorem kolejowym w Polsce, oferującym połączenia między dużymi miastami, popularnymi ośrodkami turystycznymi oraz mniejszymi miejscowościami. Firma obsługuje także trasy międzynarodowe. Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności ma na celu przywrócenie utraconego potencjału rozwojowego gospodarki w wyniku pandemii oraz wsparcie trwałej konkurencyjności gospodarki i poprawę poziomu życia społeczeństwa w dłuższej perspektywie czasowej. Źródło: pap-mediaroom.pl

Więcej

GDDKiA: możemy budować pierwszy odcinek S10 Bydgoszcz – Toruń

Decyzja wojewody kujawsko-pomorskiego o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) dla budowy drogi ekspresowej S10 Bydgoszcz Południe – Bydgoszcz Park Przemysłowy wraz z rozbudową drogi krajowej nr 25 pozwoli na rozpoczęcie prac budowlanych. W maju 2022 r. GDDKiA podpisała umowę z firmą Intercor na realizację pierwszego odcinka S10 w systemie Projektuj i buduj. Wartość umowy wynosi 411 mln zł. Planowana droga będzie przeważnie przebiegać obecnym śladem DK10, z paroma Miejscami Obsługi Podróżnych (MOP) w pobliżu węzła Bydgoszcz Park Przemysłowy (wcześniej Emilianowo). Nowy odcinek DK25 w okolicy Brzozy zostanie przeprowadzony nowym śladem, co pozwoli na przeniesienie ruchu tranzytowego z mocno obciążonego odcinka na nową jezdnię z dwoma węzłami — Zielona i Brzoza. ZRID – kluczowy krok Decyzja ZRID określa obszar przeznaczony pod budowę drogi i umożliwia rozpoczęcie procesu odszkodowawczego za przejęte nieruchomości. Wojewoda kujawsko-pomorski będzie nadzorować postępowanie administracyjne w celu ustalenia wysokości odszkodowania, które zostanie oszacowane przez niezależnych biegłych – rzeczoznawców majątkowych. Decyzja odszkodowawcza będzie podstawą dla GDDKiA do wypłaty odszkodowań za nieruchomości. Więcej informacji na temat procedury odszkodowawczej znajdziesz tutaj. Po uzyskaniu decyzji ZRID, wykonawca inwestycji rozpocznie prace budowlane w ciągu 14 dni od przekazania mu placu budowy. W pierwszych tygodniach zajmie się porządkowaniem placu, zabezpieczeniem i przygotowaniem niezbędnego zaplecza, aby móc przystąpić do robót ziemnych. Więcej informacji na stronie internetowej kontraktu. W oczekiwaniu na realizację Program budowy dróg krajowych do 2030 roku obejmuje także budowę drogi ekspresowej S10. Aktualnie trzy odcinki S10 Bydgoszcz – Toruń nadal przechodzą przez procedurę uzyskiwania decyzji ZRID. Więcej informacji można znaleźć w komunikacie oraz na stronie kontraktów. Chronologia zdarzeń 28 listopada 2016 r. – Umowa GDDKiA z wykonawcą STEŚ-R oraz materiałami do decyzji środowiskowej została podpisana. 31 stycznia 2019 r. – GDDKiA złożyła w Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Bydgoszczy Raport o oddziaływaniu na środowisko wraz z wnioskiem o kontynuowanie procedury i wydanie decyzji środowiskowej 24 lutego 2020 r. – Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy wydała decyzję środowiskową dla odcinka drogi ekspresowej S10 między Bydgoszczą a Toruniem, wobec której złożone zostały odwołania 29 kwietnia 2020 r. – Wobec braku podstaw do zmiany lub uchylenia wydanej decyzji środowiskowej, złożone odwołania zostały przekazane do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska 28 lipca 2020 r. – GDOŚ ustalił nowy termin załatwienia sprawy na 26 października 2020 r. 17 września 2020 r. – GDOŚ postanowieniem odmówił wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji środowiskowej w sprawie węzła Podgórz 26 października 2020 r. – GDOŚ ustalił nowy termin załatwienia sprawy na 29 stycznia 2021 r. 28 stycznia 2021 r. – GDOŚ ustalił nowy termin załatwienia sprawy na 31 marca 2021 r. 31 marca 2021 r. – GDOŚ ustalił nowy termin załatwienia sprawy na 17 maja 2021 r. 10 maja 2021 r. – GDOŚ ustalił nowy termin załatwienia sprawy na 4 czerwca 2021 r. 4 czerwca 2021 r. – GDOŚ wydał decyzję środowiskową dla S10 Bydgoszcz – Toruń, uwzględniając nowe wymagania środowiskowe, takie jak przejścia dla zwierząt i miejsca lęgowe W dniu 18 czerwca 2021 r. GDDKiA opublikowała w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenie o przetargu na rozbudowę drogi S10 Bydgoszcz Południe – Bydgoszcz Park Przemysłowy (dawne Emilianowo) oraz DK25 w miejscowości Brzoza. Informacja pochodzi z serwisu: pap-mediaroom.pl

Więcej

Szybki internet na terenie całej Polski to bezpieczeństwo i sprawne działanie państwa

Dostęp do szybkiego i stabilnego internetu jest oczekiwany zarówno przez mieszkańców, przedsiębiorców, jak i jednostki samorządu terytorialnego, zarówno z obszarów miejskich, jak i wiejskich. Michał Gramatyka, wiceminister cyfryzacji, podkreśla, że rozbudowa infrastruktury telekomunikacyjnej, sieci komórkowych oraz stacji bazowych jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa i sprawności państwa. Infrastruktura telekomunikacyjna odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego poprzez umożliwienie kontaktu z numerami alarmowymi i szybką reakcję służb ratunkowych. Stabilne połączenie z internetem umożliwia elektroniczną komunikację z urzędem i bankiem, zapewnia dostęp do zdalnej edukacji czy pracy, a także do coraz powszechniejszych e-usług takich jak zakupy online czy korzystanie z domowej rozrywki. „Rozbudowa infrastruktury telekomunikacyjnej, jak sieci komórkowych czy stacji bazowych, to inwestycje, które są ważne dla nas wszystkich – zapewniają bezpieczeństwo i sprawne działanie państwa. Przynoszą korzyści nie tylko mieszkańcom, ale też firmom. Dzięki tym działaniom każdy w Polsce, bez względu na miejsce zamieszkania, będzie miał dostęp do szybkiego internetu, co wyrównuje szanse i wspiera rozwój lokalnych społeczności oraz całej gospodarki” – podkreśla Michał Gramatyka sekretarz stanu w Ministerstwie Cyfryzacji. W planach rozwoju cyfrowego kraju, ważne jest inwestowanie w infrastrukturę mobilną i światłowodową, aby zlikwidować obszary bez szybkiego internetu, zwane „białymi plamami”. Inwestycje w infrastrukturę mobilną i światłowodową mają kluczowe znaczenie w krajowych strategiach cyfryzacji, ponieważ eliminują obszary pozbawione dostępu do szybkiego internetu, tzw. „białe plamy”. Według Witolda Tomaszewskiego, który pełni obowiązki rzecznika prasowego Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE), infrastruktura telekomunikacyjna i energetyczna jest traktowana jako inwestycja o charakterze publicznym, ponieważ przynosi korzyści nie tylko jednostkom, ale również całej społeczności lokalnej. „W czasach zdalnej nauki, pracy i rozrywki całkowite >>odłączenie<< od internetu jest tak samo niemożliwe jak życie bez dostępu do sieci energetycznej, kanalizacyjnej, wodociągu czy drogi. To są kwestie, które każdy bierze pod uwagę, budując dom. I jeżeli na potencjalnym placu budowy jest zero kresek na telefonie komórkowym, a na okolicznych słupach nie widać zawieszonych światłowodów, to lokalizacja bardzo mocno traci na atrakcyjności” – wskazuje Witold Tomaszewski. Dostęp do szybkiego internetu na terenie całej Polski, także w małych miejscowościach, umożliwia samorządom realizację ambitnych projektów. Wyniki konkursu Innowacyjny Samorząd, organizowanego corocznie przez Serwis Samorządowy PAP, stanowią dowód na to, jak te możliwości są wykorzystywane. W 2024 roku wśród nagrodzonych i wyróżnionych samorządów znalazły się m.in. władze Bydgoszczy za projekt „Baza Zarządzania Energią – ROBOT”, gmina Brzozie za budowę nowoczesnej sali widowiskowej z multimedialnym studiem do nagrań i transmisji online oraz Zduńska Wola za projekt powszechnej nauki programowania w mieście. „W obecnych czasach samorządy są zmuszone stosować innowacyjne metody polepszania swojej komunikacji ze społecznościami lokalnymi, na rzecz których realizują te usługi. I, co widać po efektach, czynią to bardzo dobrze” – podkreślił Tomasz Szymański, wiceminister spraw wewnętrznych i administracji w trakcie gali konkursu Innowacyjny Samorząd w maju br. W dzisiejszych czasach szybki i niezawodny transfer danych jest kluczowy dla funkcjonowania wielu branż gospodarczych. Brak odpowiedniej infrastruktury telekomunikacyjnej oraz niedostępność nowoczesnych usług mogą powstrzymać rozwój gospodarczy w mniej zurbanizowanych regionach, co z kolei może zniechęcić przedsiębiorców do inwestowania w tych obszarach. Witold Tomaszewski twierdzi, że prezes UKE działa w taki sposób, aby jak najwięcej mieszkańców Polski miało dostęp do wysokiej jakości sieci telekomunikacyjnych, nawet jeśli nie są to sieci światłowodowe, to przynajmniej oparte na sieciach mobilnych. „W ostatniej aukcji na częstotliwości dla sieci 5G, zwycięzcy zobowiązali się do pokrycia 99 proc. gospodarstw domowych siecią o przepustowości nie niższej niż 95 Mb/s jeszcze w tym dziesięcioleciu. To pozwoli nie tylko na skuteczną walkę z wykluczeniem cyfrowym, ale także pozytywnie wpłynie na konkurencję pomiędzy operatorami i na ceny usług” – zaznacza Witold Tomaszewski. Źródło dystrybucji: pap-mediaroom.pl

Więcej

Analiza rynku mieszkaniowego w Polsce – ile zapłacimy za m2 w różnych częściach kraju?

Województwo kujawsko-pomorskie jest atrakcyjnym miejscem do zamieszkania i inwestycji. Dzięki strategicznemu położeniu, malowniczym krajobrazom i udogodnieniom dla aktywnych osób, przyciąga wiele zainteresowanych. Stolicą regionu jest Bydgoszcz, ósme co do wielkości miasto w Polsce. Sprawdźmy, jak ceny mieszkań w Bydgoszczy porównują się z innymi miastami północnej Polski. Ceny mieszkań w Bydgoszczy Bydgoszcz, stolica województwa kujawsko-pomorskiego, to duże miasto z liczbą mieszkańców około 350 tys. Posiada dobrze rozwiniętą infrastrukturę, sektor usług, gastronomię, ośrodki kulturalne i edukacyjne. Miejsce to oferuje również wiele opcji zatrudnienia, dzięki istnieniu zarówno dużych zakładów przemysłowych, jak i lokalnych przedsiębiorstw. Bydgoszcz ma korzystne położenie, krzyżują się tu ważne szlaki drogowe, kolejowe i wodne, a także znajduje się tu Port Lotniczy im. Ignacego Jana Paderewskiego. Mimo swojej wielkości, miasto oferuje również dużą ilość zieleni i atrakcji. Średnia cena za 1m2 wynosi w Bydgoszczy 7 tys. zł, ale może się różnić w zależności od lokalizacji, prestiżu dzielnicy i rodzaju budynku. Więcej ofert mieszkań w Bydgoszczy można znaleźć na stronie: https://www.domiporta.pl/mieszkanie/sprzedam/kujawsko-pomorskie/bydgoszcz. Przykładowo, kawalerka w centrum miasta kosztuje od 179 tys. zł, natomiast dwupokojowe mieszkanie do odświeżenia w bloku, o powierzchni ponad 50m2, w dzielnicy położonej dalej od centrum, kosztuje od 270 tys. zł. Zakup mieszkania w Toruniu – jakie są ceny? Toruń to ważne miasto województwa kujawsko-pomorskiego, oferujące wiele wygód, takich jak łatwy dostęp do edukacji, rozrywki, miejsca pracy i rozbudowaną infrastrukturę. Miasto słynie z pięknej architektury, bogatej historii i zachowanych zabytków, takich jak Zamek Krzyżacki. Wiele osób odwiedza Toruń, aby zobaczyć Muzeum Mikołaja Kopernika. Średnia cena za 1m2 wynosi tu 8100 zł, co jest wyższe niż w Bydgoszczy. Warto zajrzeć na stronę https://www.domiporta.pl/mieszkanie/sprzedam/kujawsko-pomorskie/torun, aby znaleźć dobre oferty mieszkań w Toruniu. Ceny mieszkań są tu wyższe ze względu na zabytkową starówkę wpisaną na listę UNESCO i ograniczoną podaż mieszkań. Porównanie cen mieszkań w Kujawsko-Pomorskim i Zachodniopomorskim Porównując ceny mieszkań w województwach Kujawsko-Pomorskim i Zachodniopomorskim, można zauważyć znaczną różnicę. W Szczecinie, największym mieście województwa zachodniopomorskiego, średnia cena za 1m2 wynosi około 8600 zł, co czyni je jednym z najdroższych miast w regionie. Dostępne mieszkania o zróżnicowanym metrażu i standardzie można znaleźć na stronie domiporta.pl – https://www.domiporta.pl/mieszkanie/sprzedam/zachodniopomorskie/szczecin. Informacja pochodzi z serwisu: pap-mediaroom.pl

Więcej

PKP Intercity: w nowym rozkładzie będzie więcej pociągów i pojadą szybciej

Janusz Malinowski, prezes PKP Intercity, zapowiedział wprowadzenie nowego rozkładu jazdy pociągów od połowy grudnia, oferującego ponad pół tysiąca połączeń i skracającego czas przejazdu na popularnych trasach. Spółka ogłosiła także przetarg na dostawę nowoczesnych piętrowych pociągów elektrycznych, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na połączenia krajowe i zagraniczne. Według informacji przekazanych przez prezesa PKP Intercity, Janusza Malinowskiego, od grudnia w nowym rozkładzie jazdy pojawi się dodatkowych 51 połączeń. Całkowita liczba połączeń wzrośnie do 505, z czego 471 będzie dostępnych przez cały rok, a 34 będą sezonowe. „Z Warszawy do Szczecina można będzie dotrzeć w 4 godziny i 18 minut, do Białegostoku tylko w półtorej godziny, a dojazd ze stolicy do Łodzi Fabrycznej skróci się do ok. 65 minut” – zadeklarował szef spółki. Nowy rozkład pociągów będzie umożliwiał szybsze podróże – poinformował prezes Malinowski. Prezes zaznaczył, że również południowe połączenia będą atrakcyjne pod względem czasu podróży. Na przykład, podróż z Krakowa do Zakopanego zajmie nieco ponad 2 godziny, a z Krakowa do Zamościa – niecałe 4 godziny. Ponadto, podróże z Szczecina do Warszawy i Poznania będą krótsze o jedną godzinę i pięćdziesiąt minut, a z Wrocławia do Gdańska o 20 minut – dodał prezes Malinowski. „Od połowy grudnia będą one kursować na trasie Warszawa – Poznań – Szczecin. Poranny skład wyjedzie ze Szczecina przed 8:00 i pokona tę trasę w 4 godziny 18 minut. Powrotne EIP do Szczecina pozwoli wrócić ze stolicy po 20:00. Oprócz postoju w Poznaniu pociąg zatrzyma się w Stargardzie i Krzyżu, co umożliwi przesiadkę w kierunku Gorzowa” – zaznaczył. „Pojawią się też nowe połączenia międzynarodowe, w tym trasa z czeskiej Pragi do Gdyni, która będzie obsługiwana przez cztery pary pociągów dziennie” – powiedział. Nowy rozkład pociągów Pendolino będzie miłym zaskoczeniem dla pasażerów ze względu na rozszerzenie siatki połączeń. Janusz Malinowski zaznaczył, że to tylko początek miłych niespodzianek dla podróżujących w nadchodzącym sezonie. Ponadto, pociągi IC Baltic Express będą zatrzymywać się nie tylko w dużych miastach, takich jak Gdańsk, Bydgoszcz, Poznań czy Wrocław, ale również w mniejszych ośrodkach, takich jak Tczew, Inowrocław, Gniezno, Leszno i Kłodzko. „Co więcej, składy PKP Intercity po raz pierwszy zatrzymają się na stacjach: Bystrzyca Kłodzka i Międzylesie” – zapowiedział Malinowski. Informuje również, że z Krakowa do Przemyśla będzie jeździł pociąg IC Gierymski, a do Szczecina pojedzie skład IC Sukiennice, który w sezonie letnim będzie kursował aż do Zakopanego. „Dzięki rozszerzeniu terminów kursowania pociągu IC Halny (rel. Zakopane – Poznań) mieszkańcy Podhala zyskają codzienne połączenie z Wrocławiem i Poznaniem. A nowym miejscem zatrzymania w regionie będzie stacja Mielec, przez którą kursować będzie skład IC Hetman rel. Hrubieszów Miasto – Kraków Główny” – zaznaczył. Szef PKP Intercity zauważył rosnące zainteresowanie podróżami dalekobieżnymi oraz nadchodzącą liberalizację rynku kolejowego po 2030 roku. W związku z tym, spółka planuje zakupić 42 elektryczne zespoły trakcyjne, z możliwością dokupienia kolejnych 30, ogłaszając przetarg w trybie dialogu konkurencyjnego. Decyzja o inwestycji w nowe pojazdy jest odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na podróże dalekobieżne oraz zmiany na rynku kolejowym. PKP Intercity planuje zakup 42 piętrowych elektrycznych zespołów trakcyjnych, z opcją dokupienia kolejnych 30, poprzez ogłoszenie przetargu w trybie dialogu konkurencyjnego. „Takiego zamówienia jeszcze w historii spółki nie było. Jego wartość w podstawowej części, to prawie 10 mld zł brutto, z czego 55 proc. to kwota przeznaczona na zakup taboru. Wartość zamówienia z opcją na dodatkowe 30 pojazdów rośnie do prawie 17 mld zł brutto” – poinformował prezes Malinowski. Źródło informacji: pap-mediaroom.pl

Więcej

MI: IX polsko-czeskie konsultacje międzyrządowe z udziałem ministra infrastruktury Dariusza Klimczaka (komunikat)

Ministerstwo Infrastruktury ma zaszczyt poinformować, że odbyły się IX polsko-czeskie konsultacje międzyrządowe, które poprowadzili premierzy Donald Tusk i Peter Fiala. Oprócz premierów Polski i Czech, w konsultacjach wzięli udział także szefowie resortów obu rządów, w tym minister infrastruktury Dariusz Klimczak. Podczas spotkania przy „podstoliku” transportowym omawiano odbudowę infrastruktury transportowej regionów przygranicznych po wrześniowej powodzi, rozwój transgranicznych połączeń kolejowych, wspólne inwestycje drogowe oraz finansowanie przyszłych projektów transportowych z funduszy UE. Obecne spotkanie odbywa się w trudnym czasie dla obu naszych krajów z powodu niedawnej katastrofalnej powodzi, która dotknęła obszary przygraniczne Polski i Czech. Naszym głównym celem jest szybka odbudowa zniszczonej infrastruktury oraz przywrócenie połączeń transgranicznych między oboma państwami. Podczas rozmów z delegacją czeską omówiliśmy konieczność budowy nowego zbiornika retencyjnego po stronie Czech, w miejscowości Nowe Herminowy, który będzie służył jako ochrona przed przyszłymi powodziami nie tylko dla Czech, ale także dla Polski – powiedział minister infrastruktury Dariusz Klimczak. Ministrowie omawiali kwestie transportu kolejowego i potwierdzili plan uruchomienia bezpośredniego połączenia kolejowego „Baltic Express” relacji Gdynia – Bydgoszcz – Poznań – Wrocław – Praga wraz z nowym rozkładem jazdy od 15 grudnia 2024 r. Połączenie będzie dostępne cztery razy dziennie w obie strony i ma na celu zaspokojenie rosnącego zainteresowania turystów czeskich podróżą do Polski. Minister Dariusz Klimczak wyraził nadzieję, że to połączenie przyczyni się do wzrostu ruchu biznesowego, turystycznego i wymiany handlowej między Polską a Czechami. Omawiano postępy prac nad projektem budowy linii kolejowej dużych prędkości z Polski do Czech przez Katowice i Ostrawę, w tym negocjacje dotyczące umowy międzynarodowej na budowę granicznego mostu kolejowego przez rzekę Olzę w ramach planowanej linii KDP Katowice – Ostrawa. Ministrowie ds. transportu omówili postęp prac nad wspólną trasą drogową łączącą polską drogę ekspresową S3 z czeską autostradą D11. Ta trasa połączy Czechy z zachodnimi regionami Polski oraz portami morskimi Morza Bałtyckiego w Szczecinie i Świnoujściu. Szef polskiego resortu infrastruktury podkreślił konieczność koordynacji prac budowlanych, szczególnie że wszystkie odcinki przy granicy czeskiej w Polsce zostały ukończone, a ostatni brakujący odcinek na północy, prowadzący do Świnoujścia, będzie gotowy w 2025 r. Strona czeska potwierdziła rozpoczęcie prac budowlanych autostrady D11 na odcinku przygranicznym z Polską od 11 października br. Ministrowie omówili także kwestię przyszłego finansowania inwestycji infrastrukturalnych w Europie w kontekście planowanego wieloletniego budżetu UE po 2027 roku. Minister infrastruktury Dariusz Klimczak podkreślił konieczność zwiększenia funduszy dla sektora transportu w ramach budżetu na lata 2028-2034 oraz zapewnienia stabilnych źródeł finansowania dla infrastruktury znajdującej się na transeuropejskiej sieci TEN-T. W trakcie dyskusji omówiono również konkurencyjność branży motoryzacyjnej w Unii Europejskiej. Po bilateralnych rozmowach ministrów resortowych odbyła się sesja plenarna podsumowująca konsultacje z udziałem Premierów Polski i Czech. – Realizujemy wspólne inicjatywy, dzielimy się doświadczeniami i dobrymi praktykami. Niezmiennie z naszej współpracy wynika, że tam, gdzie to możliwe zawsze powinniśmy mówić jednym głosem – podsumował spotkanie minister infrastruktury Dariusz Klimczak. To już piąte spotkanie na szczeblu kierownictw resortów ds. transportu w tym roku. Poprzednie polsko-czeskie konsultacje międzyrządowe odbyły się w 2023 r. w Katowicach. Komunikaty publikowane w serwisie PAP są prezentowane w formie dostarczonej przez nadawcę, bez wprowadzania przez PAP SA jakichkolwiek zmian w treści. Nadawca komunikatu ponosi odpowiedzialność za jego treść, z zastrzeżeniem postanowień art. 42 ust. 2 ustawy prawo prasowe. (PAP) Wiadomość pochodzi z serwisu: pap-mediaroom.pl

Więcej

Droga do pięknego wyglądu i poprawy cery w gabinecie medycyny estetycznej Marty Jasiewicz

Piękny wygląd można uzyskać w różny sposób, ale nie zawsze wiadomo, co będzie najbardziej skuteczne. Dlatego właśnie warto sięgać po różne zabiegi z zakresu medycyny estetycznej, które umożliwiają uzyskanie szybkich rezultatów bez ingerencji chirurgicznej. Okazuje się, że największą pewność powodzenia w dążeniu do pięknego wyglądu ma skorzystanie z profesjonalnych gabinetów. Jednym z nich jest gabinet medycyny estetycznej Marty Jasiewicz. Sprawdź, z jakich usług możesz skorzystać! Gabinety medycyny estetycznej  – dlaczego warto z nich skorzystać? Jeśli szukasz miejsca, w którym możesz skorzystać z konkretnych zabiegów medycyny estetycznej to koniecznie upewnij się, że jest to gabinet specjalistyczny. To oznacza, że przede wszystkim musisz upewnić się, że pracują w nim sprawdzeni fachowcy, którzy umiejętnie dobierają konkretne narzędzia, jak również zabiegi z zakresu medycyny estetycznej. W gabinetach medycyny estetycznej Marty Jasiewicz znajdziesz konkretną ofertę zabiegów, które wpłyną korzystnie na Twój wygląd niezależnie od wieku. Możesz dopasować zabieg z pomocą fachowca, by uzyskać idealnie prezentującą się cerę lub konkretne efekty estetyczne.  Gabinet medycyny estetycznej Bydgoszcz sygnowany nazwiskiem Marty Jasiewicz udostępnia szeroką ofertę zabiegów dla kobiet i mężczyzn w różnym wieku oraz z obszernym spektrum niedoskonałości skóry.  Konkretne zabiegi medycyny estetycznej – mezoterapia igłowa, a może powiększanie ust? Szukasz ciekawego zabiegu z zakresu medycyny estetycznej, ale nie wiesz, na którym się skupić, by uzyskać pożądane efekty? Jednym z modnych zabiegów jest mezoterapia igłowa, która nie wymaga ingerencji chirurgicznej, a daje naprawdę satysfakcjonujące efekty. Szczególnie powinny sięgnąć po ten zabieg te osoby, które chcą wpłynąć na ujędrnienie i wygładzenie zmarszczek, jak również zapewnić sobie promienny wygląd. Jeśli zastanawiasz się, czy ten zabieg jest dla Ciebie to koniecznie zapoznaj się ze szczegółową ofertą. A może chcesz uzyskać piękny efekt pełnych i kobiecych ust? Powiększenie ust zawsze daje kobiecie dużo większą pewność siebie, jak również konkretne rezultaty w postaci pięknego wyglądu. Ten zabieg staje się popularny, a przez to znajduje się w stałej ofercie gabinetu: https://jasiewiczestetyczna.pl Nie wiesz, po jaki zabieg medycyny estetycznej sięgnąć? Dobierz go po konsultacji ze specjalistą i ciesz się pięknym wyglądem. 

Więcej
Wykorzystujemy pliki cookies.    Jak wykorzystujemy Cookies    Jak wyłączyć cookies
ROZUMIEM